سپهر ديدارنگاهم را به باران ساده كردم .......... براي ديدنت آماده كردم |
||
شنیدستم که مجنون دل آزار چو شد از مردن لیلی خبردار
گریبان چاک زد با آه و افغان بسوی تربت لیلی شتابان
در آنجا کودکی دید ایستاده بهر سو دیده ی حسرت گشاده
نشان قبر لیلی را از او جست چو آن کودک بخندید و بدو گفت
تو ای مجنون ترا گر عقل بودی ز من کی این تمنا می نمودی
میان قبرها را جستجو کن ز هر مرقد کفی از خاک بو کن
ز هر خاکی که بوی عشق برخواست یقین کن تربت لیلی همانجاست
تو هم واقف در این دیر جگرسوز رموز عشق از آن کودک بیاموز
شعر: ملا پناه واقف 1717
نقد کتاب «برنامه ریزی اجتماعی»
اخیراً دیدم کتابی با عنوان «برنامه ریزی اجتماعی» به تألیف دکتر محمد رضا سعیدی و همکاران توسط مرکز هنری راهدانه منتشر شده است. یکی از دوستان نقد جالبی در مورد این کتاب نوشتند که توصیه می کنم به همه علاقمندان حوزه برنامه ریزی اجتماعی حتماً این نقد را مطالعه کنند. این نقد به خوبی توانسته زوایایی تکان دهنده آسیبهای جامعه علمی کشور را بگشاید و نشان دهد که عمق مشکلات موجود در جامعه علمی تا چه میزان درد آور، تأسف بر انگیز و جانسوز است.
برای خواندن نقد کتاب برنامه ریزی اجتماعی اینجا کلیک کنید
اگر نتوانستید دانلود کنید خبر بدین
فعلاً
انجام پروژه های تحقیقاتی با استفاده از SPSS و GIS
جهت اطلاع دوستان: جدیداً مرکزی پژوهش های اجتماعی و شهرسازی شناختم که خدمات پژوهشی خوبی رو به دانشجویان و پژوهشگران و سازمانهای دولتی با تخفیف خوب ارائه میده و من از کیفیت کارش راضی هستم. این مرکز پروژههای پژوهشی اجتماعی، شهرسازی، برنامه ریزی روستایی و . . . به روشهای کاملاً علمی پژوهش در علوم اجتماعی و برنامه ریزی شهری و روستایی انجام میده، به دوستانی که نیاز به کمکهای پژوهشی بخصوص در زمینه SPSS و GIS دارند توصیه میکنم با این مرکز مشاوره کنند.
نقش GIS در کنترل و توسعه امنیت شهری
(مطالعه موردی شهر قزوین)
نویسندهگان:
[ مجتبی رفیعیان ] عضو هیات علمی گروه شهرسازی دانشگاه تربیت مدرس
[ محمدرضا سرداری] کارشناس ارشد شهرسازی دانشگاه تربیت مدرس
[ رها پولادی ] دانشجوی کارشناس ارشد شهرسازی دانشگاه تربیت مدرس
خلاصه مقاله:
اهمیت کاربرد فناوری اطلاعات در مدیریت شهری با توجه به وجود مسائل مختلف در سیستم های شهری امری ضروری و اجتناب ناپذیر می باشد. در بین مسائل مختلف، امنیت جایگاه ویژه ای در آرامش و زندگی خوب شهری خواهد داشت. امنیت از نیازهای اساسی انسان است که نحوه ی پاسخگویی به آن تاثیر مستقیم در ارضای نیازهای دیگر او دارد. انسان همیشه در طول تاریخ سعی در پاسخگویی به این نیاز داشته است، ساختن ابزار آلات دفاعی، ایجاد تاسیسات تدافعی و نظامی در سکونتگاه ها و شهرها، تشکیل نیروی نظامی و ... برخی از اقدامات او برای حفظ امنیت فردی و اجتماعی اش بوده است.
امروزه با گسترده و پیچیده شدن جوامع موضوع امنیت ابعاد گسترده و پیچیده ای به خود گرفته است . شناخت و کنترل امنیت در شهرها نگاه دقیق و همه جانبه ای را می طلبد تا بتواند ابعاد گوناگون امنیت را درک و به کشف ارتباط های پنهان میان آن ابعاد در سطوح بپردازد. در این میان سیستم های اطلاعات جغرافیایی GIS می تواند به عنوان پشتیبانی قدرتمند از مراحل شناخت تا تجزیه تحلیل و تصمیم گیری در زمینه ی امنیت به کار گرفته شوند. با توجه به عنوان و نگرش خاص به امنیت شهری، در این مقاله سعی شده است تا قابلیت های فناوری اطلاعات و سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS جهت ساماندهی به مدیریت برنامه ریزی شهری بویژه با دیدگاه های ایجاد امنیت در ابعاد مختلف بررسی شود و در نهایت به صورت نمونه در شهر قزوین مورد ارزیابی و مطالعه قرار گیرد.
شبی در محضر حضرت آیتالله العظمی صانعی
روز قبلش حال عجیبی داشتم، با خودم میگفتم تو تهران که الحمداله با اوضاع فعلی جایی رو نمیشه پیدا کرد که آدم بتونه بره اونجا و شب بیست و یکم رو احیا کنه، آخه من به مراسمات مذهبی غیرحکومتی باور عمیقی دارم. چون بانیان مراسمات حکومتی قادر به دیدن ظلمها و بیعدالتیهای اجتماعی بنابه مصلحتهایی نیستند و از این رو به صداقت و اخلاصشان شک دارم و سالهاست که در چنین مراسمی شرکت نمیکنم. از همین رو تصمیم جدی گرفتم مراسم احیا امسال رو حداقل یه روزش رو به قم برم و اونم بیت حضرت آیتالله صانعی (مدظلهالعالی). چندتا از دوستان صمیمی (اصغر، حسین، محسن، آیت، عقیل و منصور) رو هم دعوت کردم ولی چون یکمی تنبل تشریف داشتند هر کدوم به یه بهانهای گفتند نمیتونیم بیاییم، یکی درس داشت، یکی کار داشت، یکی اسبابکشی داشت و .... منم چون تصمیم قبلی داشتم تنهایی رفتم. درست لحظه افطار بود که رسیدم قم، رفتم یه چیزی خوردم و سپس رفتم زیارت حرم و بقیه ماجرا. اولش خیلی دلهره داشتم که نتونم بیت آقا رو پیدا کنم و از هر کی هم که میپرسیدم، میگفتند خیابان شهید منتظری رو نمیشناسیم. بالاخره گشتم تا از یه راننده مسن ون تونستم آدرس دقیق خیابان رو بگیرم. اولین کوچه سمت چپ خیابون بالاتر از چهارراه حجتیه کوچه هشتم بود که بیت در آن قرار داشت، و چه سر راست بود، بالاخره تونستم پیدا کنم. از بس میترسیدم که بیت رو نتونم پیدا کنم اصلاً به ساعت توجه نداشتم، راستش یه ساعت زود رسیده بودم و نگهبان دم در گفت که الان زود است و کسی داخل نیست، منم رفتم اون ور خیابون که مسافران زیادی اتراق کرده بودند، قدم زدم تا بالاخره ساعت 10 شد و کم کم رفتم سمت بیت و بالاخره داخل شدم. اولش دیدم چند نفر طلبه در اطراف آقا (آیتا.. صانعی) نشستهاند. منم که اولین بار بود از نزدیک آقا رو میدیدم، رفتم نزدیکتر و باهاش سلام و احوالپرسی کردم و ایشان بسیار صمیمی پذیرا شدند. مراسم شروع شد و جمعیت همین طور داشتند میاومدند. تا اینکه با آغاز دعای جوشن کبیر، بیت کوچیک آقا پر جمعیت شد. ابتدا خود آقا دعا رو شروع کرد و پس از آن شاگردهای طلبه یکی پس از دیگری دعا رو ادامه دادند. خوب میدونید که دعای جوشن کبیر خیلی طولانی است به همین خاطر چند نفر، اون رو اجرا میکنند. دعا تموم شد و آقا نصایح و دعاهای پایانی رو آغاز کردند، برایم خیلی جالب بود که در همان اول، سراغ مسئله زندانیان سیاسی رفتند و برای رهایی آنها دعا کرد و گفت که ما تا الان دیده بودیم که زندانیان رو در ماه مبارک آزاد میکنند تا به کنار خانوادههاشون برگردند، ولی الان در ماه مبارک افراد را دستگیر میکنند. بعد از اینکه مراسم به طور رسمی تموم شد و چراغها رو کامل روشن کردند، دیدم که جوانانی با دستبندهای سبز دور آقا رو گرفتند و باهاش خوش و بش میکنند. برایم سئوالی پیش آمد که دل این جوانان معترض به نتایج انتخابات چرا با مرجعیت مستقل شیعه گره خورده است؟ من فکر میکنم حس عدالتخواهی، ظلمستیزی، حقطلبی و آزادیخواهی جوانان باعث میشود که سراغ کسانی بروند که میتواند ظلمها و بیعدالتیهای موجود در جامعه را تشخیص دهد و سکوت نکند. این در باورهای مذهبی ما نهفته است. از همین رو است که ما امروز شاهد پیوند خوردن دل جوانان با مرجعیت مستقل و غیرحکومتی شیعه (همانند آیتالله صانعی) هستیم. البته با روشنتر شدن مواضع آیتالله سیستانی، فکر نکنم ایشان هم از این قافله عقب بمانند. من این حرف را که میگویند جوانان از دین گریزان شدهاند را قبول ندارم بلکه این خود مدعیان دین هستند که از دین گریزان شدهاند، آموزههای اصیل دین میگوید در برابر ظلم و بیعدالتی نباید سکوت کرد و این معیار خوبی است که نشان میدهد چه کسی از دین گریزان شده است! جوانان یا مدعیان دین و دینداری. این هم از شب احیا 21م رمضان امسال ما بود. التماس دعا
مقاله ای خواندنی از احمد اشرف
موانع تاریخی رشد سرمایه داری
در ایران دوره ی قاجار
شهرهای بزرگ ایران در زمان قاجار به سه قسمت عمده تقسیم میشد: 1- ارگ 2- مسجد جامع (آدینه) 3- بازارها این مناطق به ترتیب محل استقرار علما ،عمال دیوانی ،تجار و کسبه و پیشه وران بودند.از نظر مکانی مسجد جامع از یک طرف با بازارها و از طرف دیگر با ساختمانهای اصلی دولتی در ارتباط بود که این ارتباط مکانی( بازارها و مسجد جامع) معنادار و مهم بود. در اروپا گیلد غربی در شهر خودمختار فعالیت می کردند و در آن نظام میان صنعت و بازرگانی و کشاورزی جدایی اساسی بود.فئودالها در دژها و پیشه وران و بازرگانان در شهرهابودند و اساسا" بین شهر و روستا جدائی افتاده بود ، ولی در شرق عاملان حکومت و زمینداران جملگی در شهر بودند و محله های شهر و اصناف شهری همراه با اجتماعات روستایی زیر سلطه حکومت بود پس آزادی و خودمختاری نبود و همین مانع ایجاد تضاد میان شالودهای تولید شهری و روستایی میشد ،تضادی که در غرب از عوامل موثر پیدایش نظام سرمایه داری بود.
ادامه مطلب
اسطوره ای شدی در وجود ام به نام آزادی
دوستت دارم به خاطر همه ی آزادی هایی که ندارم
اسطوره من استوار باش پایان ظلمت نزدیک است.
کدام الگو برای دموکراسی ایرانی؟
ناصر فکوهی
رویدادهای چند هفته اخیر(انتخابات 22 خرداد 1388 و پی آمدهای آن) که ظاهرا هر چه بیش از پیش شتاب یافته و به دلیل کمبود سازو کارهای شفاف و نبود جو آرام و تداوم فضایی پارانویایی و وحشت زده به دلیل فشارها و عدم درک این واقعیت که هیچ سازوکاری جز اعتماد مردم نمی تواند در دراز مدت به هیچ سیستم سیاسی – اجتماعی مشروعیت و امکان دوام بدهد و در نتیجه باز نشدن فضای سیاسی و امکان ندادن به جریان سیال اندیشه به چرخشی بدون احساس اضطراب، سبب آن شده است که ضمانت های کافی برای تعمیق بحث درباره این رویدادها و تحلیل آنها فراهم نشوند و مسائل کمابیش در بسیاری از موارد ناروشن باقی بمانند، در عین حال که از یک سو بازار «شایعات» و «شنیده ها» و «خبرهای پشت پرده» و «ناگفته ها» و غیره بسیار گرم است، و از سوی دیگر و گاه با اتکا بر همین شایعات و... خط کشی های سیاسی و موضع گیری ها و رودر رویی ها و خط و نشان کشیدن ها میان کسانی که تا اندکی پیش دوستانی نزدیک و هم فکر بودند و سالیان سال با یکدیگر همکاری و همگامی می کردند و حتی از یک خانواده و تبار هستند، دائما رادیکال تر شوند و به این ترتیب جا برای هر گونه تفسیری باز گذاشته شود و بیشترین انگیزه برای رادیکالیسمی «صوری» که به دلایل مختلف نمی تواند اهداف «محتوایی» رادیکال داشته باشد یا به آنها برسد، مگر با هزینه هایی بسیار سنگین باز شود و زیرسیستم های اجتماعی یک به یک از کار افتاده یا به حالت تعویق در بیایند و روند آرام شدن اوضاع و قرار گرفتن کل سیستم اجتماعی به تاخیر بیافتد. همانگونه که گفتیم فشار های سیاسی برای حل و گره گشایی از این قضایا در قالب کنترل انتظامی، دستگیری ها و شروع به «محاکمه» و «اعتراف» افرادی که اکثر قریب به اتفاق آنها مسئولان تراز اول سیستم سیاسی در طول سی سال گذشته بوده اند و ... نیز نمی توانند به دلیل واکنش کالبد اجتماعی و محیط جهانی از حدی فراتر روند و حتی تا همین حد نیز به شهادت آنچه می توان دید و شنید، در اکثر قریب به اتفاق موارد اثر معکوسی با آنچه ظاهرا به دنبالش بوده اند یعنی استقرار یک روند پذیرش وضع موجود و بازگشت به موقعیت متعارف داشته اند: وضعیت بحرانی به جای آنکه جای خود را به موقعیتی «متعارف» بدهد، دائما شور و هیجان بیشتری را در گفتارها و رفتارها و تغییر برنامه های عادی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی و... را نشان می دهد، دامنه اعتراضات گروه های مختلف اجتماعی و کالبد های صنفی هر روز بیشتر می شود و ظاهرا گسترش آن امروز از حد جناح های «اصلاح طلب» به جناح های «اصول گرا» نیز رسیده است و این قاعدتا و از لحاظ عقلانی نمی تواند خواسته هیچ یک از مسئولانی که نیاز به آرامش برای انجام کارهای خود دارند، باشد.

میرحسین موسوی در دیدار با برخی از اعضای شوراهای شهر عنوان کرد: قانون جدیدی متناسب با جایگاه شوراها در قانون اساسی تدوین می شود
به گزارش قلم ، میرحسین موسوی با اظهار امیدواری نسبت به اینکه روی اصول قانون اساسی درباره شوراها کار بیشتری صورت گیرد، بیان کرد: باید همه به این سمت برویم که مساله شوراها به عنوان یک مطالبه ملی بین ملت، دولت، مجلس و رسانهها در بیاید و همان طور که در اوایل انقلاب، شوراها راهگشا به نظر میرسیدند، اکنون هم به عنوان یک راهحل برای حل مشکلات پیچیده کشور از جنبه اجرایی به آن نگاه شود. موسوی اظهار کرد: تشکیل شوراها یکی از آرمانهایی بود که از اول انقلاب ملت ما شعار آن را میداد، امام (ره) هم فرمان تشکیل شوراها را صادر کردند و بسیاری از بزرگان از جمله آیتالله طالقانی به دنبال این مساله بودند شاید هیچ مسالهای به این اندازه مورد بحث قرار نگرفته بود؛ به هر حال این گفت وگوها در سطح ملی گسترش پیدا کرد چرا که شاهدیم در قانون اساسی هفت اصل به این مساله اختصاص پیدا کرده است. وی با بیان اینکه یکی از مشکلاتی که ما داشتیم این بود که با فاصله گرفتن از اوایل انقلاب اهمیت این نهاد در ذهن مسوولان کاهش پیدا کرده است گفت: در حالی که شوراها دوای بسیاری از دردها به ویژه بحث عدم تمرکز در کشور به شمار میرفت. موسوی در ادامه سخنانش نگاه قانون اساسی به موضوع کرامت انسانی را یادآور شد و بیان کرد: انسان به طور ذاتی دارای کرامت است و تجلی این کرامت حاکمیت انسان بر سرنوشت خود است و از بهترین نقاط برای تجلی این کرامت شرکت در انتخابات است که انتخابات شوراها از قویترین آنها در این زمینه است. وی با بیان اینکه به نظر میرسد ما باید نگاهمان به شوراها را عوض کنیم افزود: اگر به روح قانون اساسی در این رابطه توجه شود، حرکت ملی برای استقرار شوراها را میتوان پی گرفت و شوراها میتوانند نقش خوبی در این زمینه داشته باشند.
موسوی با ابراز تاسف از اینکه دید محدود و تنگنظرانه حاکم، نقش محدود شوراها را محدودتر نیز کرده است گفت: جمع شدن شوراها زیر نظر معاونتی در وزارت کشور، اگر تنگنظری نباشد نگاهی محدودنگر به مساله شوراهاست و آن چنان با روح و محتوای قانون اساسی سازگار نیست.
نفت، مسکن و عدالت اجتماعی
جلال کامراننیا* چکیده
اقتصاد ایران به شدت از قیمت نفت متاثر بودهاست. با نوسان قیمت نفت همواره شاهد نوسانات شدیدی در بازار مسکن بودهایم. اما آیا واقعا قیمت نفت تاثیری بر افزایش یا کاهش مسکن داشته و آیا گروههای اجتماعی از این نوسانات بهطوری برابر سود میبرند؟ با توجه به جایگاه مهمی که بخش مسکن در افزایش درآمد و ثروت طبقات مرفه جامعه ایران داشته، این مقاله میکوشد ضمن روشن کردن تاثیر قیمت نفت بر این بخش در دورههای مختلف به معرفی علل و عواملی بپردازد که سبب شده در خلأ برنامهریزی کارآمد ملی، حجم عظیمی ازثروت نفتی از طریق بخش مسکن تنها به صاحبان و دلالان زمین و ساختمان انتقال یابد. طبعا انجام کامل این مهم از عهده این مقاله خارج خواهد بود و نیاز به پژوهشهای بیشتری است.
ادامه مطلب
مشارکت، کلیدیترین مفهوم توسعه شهری
مهناز مقبول اقبالی*
یکی از اساسیترین مسائلی که جوامع امروزی با آن مواجهند، مشارکت مردم در فرایند توسعه بهویژه امور مربوط به توسعه محلی و مشارکت در امور محلی است.
مشارکت از کلیدیترین مفاهیم در فرایند توسعه شهری و محلی است، بهدلیل اینکه جهان پیچیده آینده، تواناسازی آحاد مردم و مشارکت فعال آنها را طلب میکند و از آن گریزی نیست. جهانی که در پرتو انقلاب الکترونیک و ارتباطات به دهکدهای کوچک و در دسترس همگان بدل شده است، تنها در پرتو مشارکت تمامی گروهها و جوامع تنگناهای آینده بشریت را پشتسر خواهد گذاشت و گروههایی که نتوانند خود را با شرایط دائما دگرگونشونده منطبق سازند به تودههای نامربوط بدل خواهند شد و از گردونه زندگی به حاشیه رانده میشوند.
از آن هنگام که «مشارکت مردم» از قلمرو خویشاوندی به عرصههای عمومی راه یافت، اشکال گوناگونی نیز بهخود گرفت. گاهی مشارکت ابزاری، زمانی مشارکت کنترل شده، گاهی مشارکت مشروط، زمانی مشارکت خودجوش و در شرایطی نیز مشارکت توسعهای چهره نمود. امروزه در بسیاری از جوامع بهدلیل نگرش و دیدگاههای دولتمردان و حاکمان، مفهوم مشارکت جایگاه خود را بازیافته است.
ادامه مطلب
نقش دانش بومی در توسعه پایدار کشاورزی
(نمونه موردی استانهای گیلان و همدان)
سروناز حسین رضوی و مریم مسکینی*
بهمن 1387

مقدمه
در آغاز قرن 21، جهان شاهد علائمی از نگرانی های شدید در رابطه با مجموعه سیستم های اجتماعی،اقتصادی و زیست محیطی می باشد. جمعیت جهان در سال 2000 به 6 میلیارد نفر رسیده است. در حالی که این میزان در سال 1980، 4.4 میلیارد نفر بوده است و انتظار می رود در سال2025، جمعیت جهان به 8 میلیارد نفر برسد (UNCSD,2002) افزایش مصرف و فقر باعث ایجاد فشار شدیدی بر محیط زیست شده است. در بسیاری از مناطق، وضعیت محیط زیست نسبت به چند دهه اخیر شکننده تر شده است. علی رغم بهبود و اصلاح قابل توجه وضعیت رودخانه ها و کیفیت هوا در مناطقی مثل اروپا و شمال امریکا، شاهد یک افول در مسائل زیست محیطی ،به ویژه در بخش های وسیعی از مناطق در حال توسعه جهان هستیم (UNEP,2002). افزایش مصرف، منابع کمیاب و عواملی مثل رشد جمعیت و رشد نامتعادل، پیشرفت و توسعه کشورهای مختلف را به خطر می اندازد. بدیهی است که توسعه اقتصادی می تواند اثرات ناخواسته اجتماعی و زیست محیطی، شامل تغییر آب و هوا، استفاده بیش از اندازه منابع آب شیرین،کاهش تنوع زیستی و افزایش نا برابری ها را به همراه داشته باشد. توسعه پایدار یک دستاورد در توسعه می باشد که با فعالیتهای همه جانبه اقتصادی با حفظ محیط زیست و مسائل اجتماعی مرتبط با آن همراه است. از همین رو طرح مسئله دانش بومی در راستای مطرح شدن دیدگاههای نوین از توسعه در دهه اخیر قوت گرفت که در آن بر انسان محور بودن توسعه و پایداری پافشاری می شود. در این نگرش نوین به فرآیند توسعه ، علاوه بر منافع اقتصادی، ملاحظات زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی نیز اساسی تلقی شده است. در این کار سعی شده است پس از بررسی نظری مفاهیم توسعه، توسعه پایدار و دانش بومی به دو نمونه موردی در استان گیلان و همدان اشاره گردیده و سپس به نقشی که دانش محلی می تواند در توسعه پایدار مناطق مورد نظر پرداخته شود.
ادامه مطلبمیرحسین موسوی:
در آغاز مسئولیتم اولین تأکیدم را بر احیای مجدد سازمان برنامه و بودجه گذاشتم

همچنان که سکوت او ناگفته هایی بسیار دارد، یک دهه مدیریت او بر کشوری که در اولین سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، هزاران بحران اقتصادی و اجرایی را همزمان با جنگ تجربه کرده است، حاوی ناگفته هایی شگفت است. میرحسین موسوی از پیچیدگی های رصد کردن امور اجرایی و مدیریت تأمین نیازهای اقتصادی کشور در شرایط سخت جنگ سخن می گوید.
کلمه: انتشار اولین گفت و گوی رسانهای و پایان دو دهه سکوت مدیری که در سخت ترین شرایط، مسوولیت مهار هزاران بحران را در اداره امور عمومی کشور عهده دار بوده است، بسیار پر معناست. او اکنون به همان اندازه در شکست سکوت خود مصمم است که در آن دو دهه سکوت مصمم بود. میر حسین موسوی بی تردید نمونه ای منحصر به فرد در تاریخ سیاست ورزی ایرانی است که در اوج اقبال عمومی، سکوت را به تقسیم کردن اعتماد مردم با دیگر صاحبان قدرت ترجیح داد. همچنان که سکوت 20 ساله او ناگفته هایی بسیار دارد، یک دهه مدیریت او بر کشوری که در اولین سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، هزاران بحران اقتصادی و اجرایی را همزمان با جنگ تجربه کرده است، ناگفته هایی شگفت دارد. او از پیچیدگی های رصد کردن امور اجرایی و مدیریت تأمین نیازهای اقتصادی کشور در شرایط سخت جنگ سخن می گوید. گویی اتاق نخست وزیر، اتاق مدیریت بحران کشور بوده است. نخست وزیر برای نخستین بار از پیچیدگی ها و دشواری های فرآیند تدوین سناریوی های فوق محرمانه مدیریت بحران در اداره امور عمومی در دهه نخست پرده برمی دارد، سناریوهایی که گاه تنها 9 نسخه از آن تدوین شد. اما استراتژیست مدیریت بحران که بیشترین بهانه را برای مسدود کردن و محرمانه کردن جریان اطلاعات در دولت خود داشته است، از مزایا و کارکرد های مثبت روابط دموکراتیک دولت و مجلس و انتشار جزئیات اسناد بودجه ارزی کشور و تعامل دیدگاه های مختلف اقتصادی در درون دولت دهه نخست انقلاب برای مدیریت بحران سخن می گوید.
ادامه مطلبیک میلیارد گرسنه؛ جهان رودروی بزرگترین قحطی جهان

بیش از 907 میلیون نفر از گرسنگان جهان در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند. حدود 65 درصد این افراد نیز در 7 کشور هند، چین، پاکستان، بنگلادش، اندونزی، اتیوپی و کنگو زندگی می کنند.
گزارش اخیر فائو این ادعای نیومالتوسیت ها را که جهان هم اکنون درگیر بزرگترین قحطی تاریخ است، تایید می کند. به گزارش خبرگزاری مستقل محیط زیست(ایرن) بر اساس این گزارش هم اکنون شمار گرسنگان جهان به حدود یک میلیارد نفر رسیده و از هر شش انسان روی کره زمین دست کم یک نفر در معرض مرگ به خاطر گرسنگی قرار دارد. کارشناسان معتقدند این دهشتناک ترین آمار گرسنگی در همه تاریخ است.
فائو هشدار داده است: اگر بحران مالی و اقتصادی جهان ادامه یابد، تعداد بیشتری از مردم جهان با گرسنگی روبرو خواهند شد. بیش از 907 میلیون نفر از گرسنگان جهان در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند . حدود 65 درصد این افراد نیز در 7 کشور هند، چین، پاکستان، بنگلادش، اندونزی، اتیوپی و کنگو زندگی می کنند.
بر اساس این گزارش بیش از دو سوم گرسنگان جهان معادل 583 میلیون نفر در قاره آسیا زندگی می کنند. از هر سه نفر در آفریقای مرکزی نیز یک نفر با گرسنگی و سوء تغذیه روبرو است که این رقم معادل 236 میلیون نفر است . این رقم در حالی است که آفریقا و آسیا پیشرفت کمی را در زمینه کاهش فقر و گرسنگی داشته اند.
بر اساس گزارش فائو افزایش قیمت مواد غذایی تاثیر زیادی در رشد گرسنگی داشته است. گرچه قیمت غلات نسبت به رکوردهای بی سابقه سال 2008 بیش از 50 درصد کاهش داشته ولی در مقایسه با سالهای قبل همچنان بسیار بالا است.
منبع: کلمه
توسعه شهری و پرسشهای بنیادین
ناصر براتی*
واقعیت آن است که شهرسازی معاصر ما در ایران، چون «قطاری از ریل خارج شده»، همچنان با سرعت در حال حرکت در بیابان برهوت است. این قطار سال هاست از مسیر بایسته خود که می توانست در ادامه گذشته پر افتخارش باشد، منحرف شده و اکنون هزاران نفر نیروی کارآمد و دلسوز باید تلاش کنند تا این «قطار رو به ناکجا آباد» را به مسیر قبلی خود بازگردانند.
اکنون نظام شهرسازی ایران در مقابل پرسشهای بنیادینی قرار گرفته است که جز با پاسخ به آنها نمیتوان گامی در مسیر اصلاح و بسامان آوردن آن برداشت.
نقش GIS در توسعه شهری
نویسنده: محمد آقا امینی ها-مرجان مراوندی
با در نظر گرفتن شرایط موجود شهر نشینی در ایران که نتیجه 5 دوره مهاجرت مشخص(قبل و بعد از انقلاب) و نیز چند دوره مشخص نگرش به شهر و شهرسازی در کشور می باشد. مقاله حاضر را در جهت ایجاد نگرشی نو که در دهه اخیر ایجاد شده و نیز راهکارهای مربوطه که امروزه در فرایند شهرسازی در ایران به کار گرفته می شود گرد آوری گردیده است. در این نوشتار پس از بررسی تاریخچه شهر و شهرنشینی در ایران و جهان و نیز مطالبی در باب GISبه دو مورد استفاده از نرم افزار در طرحهای توسعه شهری اشاره شده و بعد از آن به روند کار مهندسین مشاور شارستان در به کار گیری نرم افزار در طرح بازنگری طرح تفصیلی منطقه 4 اصفهان اشاره مختصری گردیده است.
منبع: شهرسازی در ایران
ادامه مطلبشهروندی؛ از حقوق تا مسئولیت
پرویز پیران
نشریه نامه شماره 53- شهریور 1385
طرح مسأله– حکایت واقع
رابطهی ساکنان یا مردمانی که در سرزمینی روز به شب میآورند، با حکومتی که بر آن سرزمین حکم میراند، از پگاه شکلگیری الگوهای حکومتکردن، همواره موضوعی دلکش، پیچیده و پرفراز و نشیب و گاه دلآزار بوده است. این موضوع در قالب سه مفهوم بههم پیوسته قابل طرح است. اولین مفهوم نمایندگیکردن (Representation)، دومی حساسبودن (Responsiveness) و بالاخره سومی پاسخگویی (Accountability) است. هر سه مفهوم، امروزه اجزای مفهوم "ادارهکردن مردمی" است (Governance) که به حکمرانی ترجمه شده است (پیران، 8 :1379.) در پس هر سه مفهوم، همان رابطهای نهفته است که در آغاز مورد اشاره قرارگرفت. نمایندگیکردن، ناظر بر این حقیقت است که حکومت در هر سرزمینی باید نماینده و برگزیدهی ساکنان آن سرزمین باشد. حساسبودن، گویای حقیقی دیگر است و آن اینکه حکومتی که در هر سرزمین شکل گرفته است، باید به مصالح و مسایل آن سرزمین و نیازها و رنجهای مردمان آن سرزمین حساس باشد و بالاخره سومین مفهوم بر این حقیقت استوار است که حکومت در هر محدودهی جغرافیایی مفروض، باید در مقابل مردمان آن محدوده پاسخگو باشد، مورد پرسش قرارگیرد، اقدامات خود را توضیح دهد و برای آنها توجیهی منطقی و پذیرفتنی داشته باشد. نهتنها اقدامات بلکه فرآیند رسیدن به تصمیم قبل از اقدام نیز باید از سوی ساکنان پذیرفتنی باشد. این سه مفهوم گرچه از حقیقتی سخن بهمیان میآورند، لیکن همواره و ضرورتاً بر واقعیت زندهی زندگی منطبق نیستند؛ بهنحوی که تحقق آنها گاه به آرزویِ دستنیافتنی انسان، این موجود محالاندیش میماند و چه بسا که انسانهایی در جهت تبدیل آن حقیقت به واقعیت، ناکام سر بر بالینی ابدی نهادهاند. زیرا قدرت همواره از پاسخگویی میگریزد.
ادامه مطلبزنان و فضاهای شهری
غفار پارسا (روزنامه اعتماد ملی ۱/۵/۱۳۸۷ شماره ۶۹۸)
شهر محیطی است با گوناگونی بسیار، با امکانات کم یا بیشتر، پارک و بوستان ها، محله های پهن و باریک و با خیابان ها و گذرگاه های مختلف که فضای اجتماعی را به هم پیوند می زند. فضای شهری بیشترین ارتباط را با مردم و محیط زندگی برقرار می کند و در نتیجه نقش بسزایی در هویت بخشی و احساس آرامش به شهروندان دارد. زیبایی، آراستگی، پاکیزگی و انسجام بخشی از ویژگی ها و معیارهای مهم ارزیابی شهر آرامش بخش است.
تمام امکانات جدید شهرهای امروز همانند گذشته قادر به تامین آرامش و امنیت شهروندان نیستند. آنها به دلیل تمرکز بالای جمعیت و فعالیت های خارج از مقیاس انسانی و فراوانی ماشین به تدریج، از شاخص های آرامش و امنیت فضای شهری فاصله گرفته اند.
مناطق خلاق و هوشمند و توسعه منطقه ای
مریم مسکینی
نوآوری، یادگیرندگی(فراگیری) و هوشمندی دارای بعد و ماهیت مشترکی می باشند که می توان آنرا تولید، تبادل، فراوری و پردازش اطلاعات دانست. اکنون می توان گفت که انقلاب اطلاعات رخ داده است و به سرعت عصر صنعت را پشت سر می گذاریم و با ورود به عصر ارتباطات مدیوم های زندگی شهری نیز تغییر کرده اند. تغییراتی که بیشتر جنبه کیفی دارد تا کمی. در چنین عصری مهمترین شاخص توسعه هر کشور بر اساس میزان تولید ،امکان توزیع و مصرف اطلاعات ارزیابی می شود. در این وضعیت توجه به توسعه در سطوح مختلف محلی ، منطقه ای و ملی نیز شدیدا به وجود و رشد اطلاعات و فضاهایی که بستر شکل گیری این پیشرفتهای تکنولوژیکی و اطلاعاتی باشند نیاز دارد. منطقه و اجزائ مربوط به آن بویژه شهرها نیز تحت تاثیر این تغییرات تعاریفی جدید به خود میگیرند. نمونه ای از این فضاها شهر الکترونیک و مناطق مجازی و هوشمند است. وقتی از شهر الکترونیک صحبت می کنیم نظرها به یک مکان سوق داده می شود و این همان مساله ای است که باعث می شود شهر مجازی یا شهر اینترنتی در ذهنها تداعی شود این موضوع در اقدامات اجرایی نیز نمود پیدا کرده است. در صورتی که منظور از شهر تنها یک مکان نیست و به یقین وقتی از شهر صحبت به میان می آید یک فضای زیستی مد نظر است. بر اساس گفتمان جامعه اطلاعاتی، جای تعجب ندارد که اجزای چنین جامعه ای از جنس اطلاعات باشند یعنی منطقه و شهر اطلاعاتی، خود از عناصر آمیخته به اطلاعات تشکیل شده اند. اگر اجزای اصلی یک شهر را معماری، سازه ، حمل و نقل و تاسیسات و زیر ساخت شهری در نظر بگیریم، شهر اطلاعاتی به شهری اطلاق می شود که اجزایش به کمک ارتباطات و فناوری اطلاعات بنیانگذاری شده اند تا شهروندان در هر لحظه بتوانند بین شیوه های گوناگون ارائه و یا استفاده از کالا و خدمات بهترین را انتخاب کنند.
بررسی انسان شناختی موانع فرهنگی – اجتماعی نوسازی مشارکتی بافت های فرسوده، مطالعه موردی محله اتابک تهران (طرح شهید خوب بخت)
رایحه رضایی (1387)، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، رساله کارشناسی ارشد مردمشناسی، تهران.
چکیده:
نوسازی مشارکتی، یکی از انواع نوسازی بافت های فرسوده است که این روزها نمونه ای از آن در قالب طرح شهید خوب بخت در محله اتابک تهران درحال اجراست. به دلیل فقدان مطالعات و کارشناسی اجتماعی از ابتدا، این پروژه امروز و در مرحله اجرا با مشکلاتی از سوی ساکنان بافت مواجه شده که از سرعت اجرای آن کاسته و در مواردی منجر به توقف پروژه شده است. چرا ساکنان اتابک با پروژه نوسازی مشارکتی مخالفند، چه موانع فرهنگی- اجتماعی ای سد راه چنین پروژه هایی است و چه راهکارهایی می توان جهت جلب نظر و مشارکت آنها داد؟پژوهشگر با توجه به اینکه مسئولیت تیم اجتماعی این پروژه را برعهده داشته با استفاده از روش مشاهده مشارکتی به همراه مصاحبه و تحقیق اسنادی به بررسی انسان شناختی موانع فرهنگی – اجتماعی نوسازی مشارکتی این پروژه پرداخته و در نهایت نشان می دهد که در نظر نگرفتن سبک زندگی اهالی و تصمیم گیری از بالا به پایین چه طور باعث بروز مشکلاتی در روند پروژه نوسازی شده است.
واژگان کلیدی: بافت فرسوده، بررسی انسان شناختی، محله اتابک تهران، موانع فرهنگی، نوسازی مشارکتی، طرح شهید خوب بخت
ادامه مطلببرنامه ریزی منطقه ای
نیازبه توسعه منطقه ای عمدتا زمانی آشکار شد که تورم توسعه و تراکم رشد در برخی مکانها در پهنه سرزمین ملی سبب بروز عدم تعادلها و ناهماهنگی های منطقه ای گردید. دو اثر سوء حاصل از این عدم تعادل است:
- از یک طرف، اختلاف سطح میان روستاها، روستاها و شهرها، شهرها و شهرها، مناطق، درون مناطق، بین مناطق در کشورها. و از طرف دیگر، ضرورت دستیابی به حداقلهای توسعه از نظر اقتصادی-اجتماعی و کالبدی - نگهداشت جمعیت در پهنه سرزمین و نیل به توسعه پایدار ضرورت برنامه ریزی منطقه ای رااجتناب ناپذیر ساخت. اما در سطوح برنامه ریزی به منظور سامان دادن به وضعیت فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی سکونتگاه های شهری و روستایی یک کشور طرحهای مطالعاتی و اجرایی متعددی در نظر گرفته می شود، که در مورد روستاها طرح هادی و درمورد شهرها طرح جامع و تفصیلی از آن جمله است. طرحهای مطالعاتی شهرها و روستاها زمانی می توانند اثرات مفیدخود را نمایان کنند، که پیوند میان آنها درتمام سطوح ملی، منطقه ایی و محلی رعایت شده باشد. بدیهی است، انجام و اجرای هرگونه طرح مطالعاتی بدون ارتباط آن با سایر سطوح بالاتر و پایین تر خود بی ثمرخواهد بود. یک نردبان را درنظر بگیرید، برای بالارفتن از آن ناگزیرید که ابتدا از پله اول به دوم و سپس به سایر پله ها صعود کنید. هنگامی که بخواهید ازنردبان پایین بیایید این وضعیت بالعکس می شود، به این ترتیب که این بار ناگزیرید از بالاترین پله به پایین ترین پله حرکت کنید. رابطه میان طرحهای مطالعاتی در مقیاس ملی، منطقه ایی و محلی نیز بدین شکل می باشد. یعنی رابطه ایی دو جانبه است.
برنامه ریزی شهری

از آنجا که برنامه ریزی کلاً عبارت از یک فعالیت علمی و منطقی، در جهت رسیدن به هدفهای مورد توجه جامعه است. بنابراین برنامه ریزی شهری عبارت از تامین رفاه شهروندان و شهرنشینان از طریق ایجاد محیطی بهتر، سالمتر، آسانتر، موثرتر و دلپذیرتر. برنامه ریزی شهری یک فرایند پویا و گویاست. به دلیل آنکه روابط انسانی ویژگی پویایی آن را تضمین می کند. بنابراین، جهت تامین نیازهای خدمات شهری و در نظر گرفتن عوامل مختلف اقتصادی و اجتماعی در یک سیستم برنامه ریزی شهری جامع و پویا، مشخص کردن سیاستها و برنامه های توسعه شهری، هماهنگ کردن آنها با سایر برنامه های عمرانی در سطح منطقه ای و کشوری و تنظیم برنامه ها و طرحها در دوره های زمانی معین از اولویت ویژه ایی برخوردار است.
ادامه مطلببرنامه ریزی روستایی

هدف از برنامه ریزی روستایی، یکی شناخت و آگاهی کافی از وضع موجود روستاها از نقطه نظرهای عوامل فیزیکی مانند داده های طبیعی، وضع ساختمانی روستا، سیما و بافت روستا، تاسیسات عمومی و شبکه راهها. عوامل اجتماعی مانند نحوه زندگی، روابط بین مردم، جمعیت موجود، آشنایی با فرهنگ ها و سنت ها. عوامل اقتصادی مانند کشاورزی، صنایع روستایی، دامپروری و مانند آن می باشد. در مطالعات وضع موجود روستاها، خواه ناخواه نکات مثبت و منفی عواملی که می توانند در سطح منطقه به توسعه و گسترش منطقه ایی منجر شوند، با توجه به آنچه که در سطح روستاها از نظر نیروی انسانی، امکان استفاده از منابع موجود و چگونگی کاهش محدودیت ها وجود دارند، بررسی می شوند.
ادامه مطلبساخت عمومی شهرها: نظریه رابرت دیکنسون
رابرت دیکنسون جغرافیا دان انگلیسی پس از بررسی نظریه های مربوط به ساخت شهرها، شهر را در یک مقیاس کلی می نگرد و در محدوده آن مناطقی را بدین شرح تعیین می کند:
منطقه مرکزی:
در این منطقه مرکز شهر وبخش قدیمی آن قرار گرفته است و در آن حد اکثر تراکم از لحاظ جا و فضا مشاهده می شود،زیرا مراکز اصلی شبکه های وسایل ارتباطی است. انواع مختلفی از فعالیتهای مربوط به بخش خدمات ، هنگام انتخاب محل در منطقه مرکزی بشدت با هم رقابت می کنند. با اشغال عمودی و افقی و جانبی، ساختمانهای منطقه مرکزی گسترش می یابد وباعث تراکم ترافیک می گردد. در این منطقه،خرده فروشی،عمده فروشی،بخش اداری و بخش تجاری،همچنین بازار ها،هتل ها و بخش مسکونی برای طبقه ممتاز و ثروتمند و طبقه فقیر و کم درآمد،مانند قطب های جاذب عمل می کند.ساختمانهای عظیم آن، نیازهای جامعه بزرگ شهری را بر طرف می سازد.همه زمینهای منطقه مرکزی تحت پوشش ساختمانهای شهری قرار می گیرند.در منطقه مرکزی،حداثر توسعه عمودی شهر با ایجاد آسمان خراشهای تو در تو و بی شمار،منطقه ای جدا از دیگر مناطق شهری بوجود می آورد و به اغلب شهرها چهره کاملا مشخصی می بخشد.
ادامه مطلبانسان شناسی سکونت گاههای غیر رسمی
اصغر ایزدی جیران
سهشنبه، 2 مرداد 138۶
آنچه تا کنون محتوای بیشتر پژوهش های سکونتگاههای غیر رسمی Informal Settlements را تشکیل داده است، علل به وجود آورنده فقر و حاشیه ای شدن عده ای از مهاجران روستایی و یا فقرای شهری بوده است ولی آنچه نگارنده می خواهد آن را در کانون بررسی های انسان شناختی خود جای می دهد، نفوذ و کنکاش در متن و بطن زندگی روزمره افراد ساکن در چنین سکونتگاه هایی است. نگارنده با رویکردی انسان شناختی و نگاه از درون به شیوه های زیست سکونتگاههای غیر رسمی خواهد پرداخت. سکونتگاه های غیر رسمی به محلات خود رو یا حاشیه نشین و ... گفته می شود که سیمای نازیبا، خدماتی پایین، ساکنینی کم توان و مشاغلی نا مطمئن دارند و محیطی آماده برای پذیرش نابهنجاریهای اجتماعی فراهم می باشند و خطرپذیری بالایی در برابر سوانح طبیعی و انسانی دارند. کارکرد اصلی آنها تامین زمین و الگوی ساخت متناسب با توان مالی گروه های کم درآمد مهاجر از روستاها یا گروه های کم درآمد و فقیر شهری رانده شده از بافت موجود شهرهاست. نگارنده در طی بخش های سلسله واری به بعد فرهنگی سکونتگاه های غیر رسمی خواهد پرداخت و از طریق فرهنگ به بازنمایی سکونتگاههای غیر رسمی خواهد پرداخت.
ادامه مطلبرویکرد اجتماع محور به کیفیت زندگی اجتماعات محلی
چکیده بحث: بررسیها حاکی از آن است که رویکردهای مختلفی به کیفیت زندگی وجود دارد ولی به دلیل تنوع نظامهای اجتماعی ارتقای آن در حوزه عمل با موانع متعددی مواجه است. در این پژوهش تلاش شده است به این مفهوم با رویکرد اجتماع محور نگریسته شود. روش: وضع کیفیت زندگی اجتماعات محلی به صورت تحلیل ثانوی با رویکرد مطالعه طولی ـ مقایسهای بررسی شده است و اطلاعات مورد نیاز نیز به روش اسنادی و کتابخانهای گردآوری و سپس مورد بررسی قرار گرفتهاند. باید اشاره کرد که کیفیت زندگی مفهومی بس پیچیده و متعدد الابعاد میباشد. یافتهها: برای وضعیت کیفیت زندگی برخی از شاخصهای که اطلاعات آن در منابع مختلف وجود داشت استخراج و مورد بررسی قرار گرفته است. این شاخصها شامل کیفیت مسکن، تسهیلات زندگی، نحوه تصرف مسکن، میزان باسوادی، دسترسی به مراکز بهداشتی ـ درمانی، در طی دوره (85ـ1365) و همچنین میزان مشارکت اجتماعی، رضایتمندی از حوزههای مختلف زندگی و اعتماد اجتماعی است که اطلاعات آن فقط برای سال 1381 موجود بود، میباشد. نتیجهگیری: میتوان گفت برنامههای توسعه با رویکرد اجتماع محور به دلیل برخورداری از ظرفیت سازمانی بالا قادر هستند در حوزههای مختلف برنامهریزی از جمله برای ارتقای کیفیت زندگی به کار گرفته شود. مسائل اجتماعات محلی شهری و روستایی به دلیل پیچیدگی و تنوع آن ایجاب میکند که برنامههای توسعه همراه با مشارکت فعال، تقاضا و ابتکار ساکنین محلی صورت گیرد.
مأخذ: داود حسنزاده (1387) فصلنامه مدیریت شهری، شماره 20، تابستان، تهران.
با توجه به معیارهای امروزی، شهرها در جوامع سنتی اغلب بسیار کوچک بودند. مثلا شهر بابل یکی از بزرگ ترین شهرهای باستانی خاور نزدیک شاید در دوران اوج خود جمعیتی بیش از 15 یا 20 هزار نفر نداشت. نخستین شهرهای جهان حدود 3500 سال پیش از میلاد، در دره های رودنیل، دجله و فرات و سند در پاکستان امروزی پدیدار شدند. در بیشتر شهرهای جهان باستان با وجود گوناگونی تمدن هایشان، برخی ویژگی های مشترک یافت می شود. شهرها معمولا دارای دیوار بودند. این دیوارها که اساسا با اهداف نظامی و به منظور دفاع از شهر در برابر حمله دشمنان برپا می شد، بر جدایی اجتماع شهری از روستا تاکید می کرد. ناحیه مرکزی شهر که اغلب شامل فضای عمومی بزرگی بود، گاه در درون دیوار داخلی دومی احاطه می شد. مرکز شهر اگرچه معمولا دارای بازار بود اما با نواحی تجاری که در هسته شهرهای امروزی یافت می شوند کاملا فرق داشت.
سلول بنیادین شهر، مبنای برنامهریزی
رشد فزاینده ابعاد شهرنشینی و شکلگیری مقیاسهای جدیدی از رشد شهری در طی چند دهه اخیر موجب شده است که شهر و شهرسازی معاصر با چالشهای نوینی مواجه شود. به دلیل گستردگی ابعاد و تغییر در ماهیت مسائل شهری که موجب پیچیدگی بسیار آنها شده است، حل پایدار آنها نیز نیازمند جامعنگری و توجه به ابعاد و جنبههای مختلف مسئله است. در این میان توجه و تاکید برنامهریزی و مدیریت شهرها، بیش از هر زمان دیگری به سطوح پایینتر و ابعاد ملموس زندگی شهری متوجه شده است؛ چنان که پژوهشها و مطالعات زیادی در یکی دو دهه اخیر صورت گرفته است که به نوعی سیاستگذاری، برنامهریزی و مدیریت شهری را از خردترین واحد، یعنی «محله» در شهر هدف قرار داده است.
ادامه مطلبگردهمایی جامعهشناسان به بهانه برگزاری همایش کنکاشهای مفهومی و نظری درباره جامعه ایران
چهارشنبه، 18 اردیبهشت 1387
حدود هفتاد سال از حضور جامعهشناسان و رویکردهای جامعهشناسی در کشور ما میگذرد. پس از این سالها بحثهای زیادی در مورد چگونگی عملکرد این رشته علمی و میزان کارایی آن در شناخت جامعه ایران و حل مسائل و مشکلات اجتماعی آن مطرح شده است. در این زمینه، نقد و بررسی رویکردها و عملکردهای گذشته و یافتن راهکارهایی برای دست یافتن به نتایجی بهتر در آینده، مسألهای است که اصحاب علوم اجتماعی، خود نیز آن را مورد توجه قرار داده و برای رسیدن به این هدف مهم، فراهم کردن عرصههایی برای گفتوگو و تبادل نظر بیشتر را از جمله مهمترین و مفیدترین راهحلها ارزیابی میکنند.
ادامه مطلب